Από τις πιο σιωπηλές αλλά ντροπιαστικές σελίδες της κυπριακής τραγωδίας…
Κατά τις δραματικές ώρες της τουρκικής εισβολής στην Κύπρο το 1974, ένα σκιώδες επεισόδιο έμελλε να γραφτεί στα κατάστιχα της ντροπής του Ελληνικού Πολεμικού Ναυτικού. Πρόκειται για την υπόθεση της τορπιλακάτου Τ‑2, με κυβερνήτη τον Υποπλοίαρχο Κανδαλέπα, η οποία όχι μόνο δεν έλαβε μέρος στην απόκρουση της απόβασης αλλά παραδόθηκε ουσιαστικά αμαχητί στους Τούρκους — και σήμερα εκτίθεται ως πολεμικό λάφυρο στο τουρκικό Ναυτικό Μουσείο στο Gölcük.
Η ιστορία που δεν λέγεται
Όταν η Ναυτική Διοίκηση Κύπρου (ΝΔΚ) έδινε διαταγές για επιθετικές ενέργειες, όπως έκανε με την τορπιλάκατο Τ‑3 του ηρωικού Τσομάκη που όρμησε εναντίον του τουρκικού αποβατικού στόλου, ο Κανδαλέπας φρόντισε να διαφύγει της συμμετοχής.
Με την πρόφαση ότι δήθεν υπήρχε ανάγκη να προμηθευτούν τσιγάρα, είπε στους ναύτες του:
«Αν σας ρωτήσουν που είμαι, πείτε ότι πήγα με τον Τσαταλό στην Αμμόχωστο για τσιγάρα».
Αντί να κινηθεί επιθετικά, κατηύθυνε την Τ‑2 προς την Αμμόχωστο, όπου προσάραξε σε αβαθή και εγκαταλείφθηκε. Ούτε μάχη, ούτε ανατίναξη για να μη πέσει στα χέρια του εχθρού. Όπως αποδείχθηκε, το πλοίο αργότερα μεταφέρθηκε στην Τουρκία από το υποστηρικτικό DERYA A576 και εκτίθεται μέχρι σήμερα ως τρόπαιο των τουρκικών Ενόπλων Δυνάμεων.
Τορπιλάκατοι χωρίς πυρά – Ένοχη σιωπή
Παρόμοια στάση κράτησε και ο Υπ. Τσαταλός με την Τ‑6, δηλώνοντας «μηχανική βλάβη» για να αποφύγει την εμπλοκή. Η ΝΔΚ κατέγραψε το περιστατικό στα αρχεία ως «περίεργο ατύχημα που θα ερευνηθεί». Ποτέ όμως δεν ερευνήθηκε εις βάθος. Κανείς δεν τιμωρήθηκε.
Όταν αργότερα ρωτήθηκε ο Κανδαλέπας πώς ένιωθε για την πράξη του, απάντησε κυνικά:
«Εγώ τουλάχιστον ζω».
️ Από την προδοσία… στην επιβράβευση
Αντί για πειθαρχικό, αντί για στρατοδικείο, το Ελλαδικό Κράτος της εποχής — υπό Καραμανλή, Μαύρο και Αβέρωφ — τον αντάμειψε. Μετά την επιστροφή του στην Ελλάδα, ο Κανδαλέπας τοποθετήθηκε Ναυτικός Ακόλουθος στις ΗΠΑ.
Αντίστοιχα, υπολοχαγός της ΕΛΔΥΚ, που αρνήθηκε να εκτελέσει διαταγή στο πεδίο μάχης λέγοντας «Έχω γυναίκα και παιδί, δεν μπορώ», τοποθετήθηκε αργότερα εκπαιδευτής στη Στρατιωτική Σχολή Ευελπίδων.
Η προδοσία που έγινε καριέρα
Πρόκειται για ένα από τα πιο ντροπιαστικά κεφάλαια της σύγχρονης στρατιωτικής ιστορίας.
Και όμως — κανένα σχολικό βιβλίο, κανένα επίσημο έγγραφο, κανένα υπουργείο δεν το αναφέρει.
Αυτό δεν ήταν ήττα, ήταν συνειδητή παράδοση. Και σήμερα, η Τ‑2 που δεν πολέμησε, βρίσκεται σε τουρκικό μουσείο, λάφυρο των γεγονότων που άλλοι Έλληνες μαχητές πλήρωσαν με το αίμα τους.
Υ.Γ.: Όταν η δειλία επιβραβεύεται και η προδοσία ανεβαίνει ιεραρχία, τότε η Ιστορία παύει να είναι δίκαιη. Γίνεται εργαλείο συγκάλυψης.