Το «Μεγάλο Νεπάλ» δεν είναι απλώς ένας χάρτης. Είναι μια ιδέα που ξυπνά αλυτρωτικά πάθη, ιστορικές μνήμες και πολιτικές αντιπαραθέσεις. Το 2023, ο δήμαρχος του Κατμαντού, Μπάλεν Σαχ, ένας ράπερ που μετατράπηκε σε πολιτικό και ηγέτη της Γενιάς Ζ, προκάλεσε έντονη διαμάχη τοποθετώντας στο γραφείο του έναν χάρτη του «Μεγάλου Νεπάλ». Ήταν η απάντησή του στον χάρτη «Akhand Bharat» που ανάρτησε η Ινδία στο κοινοβούλιό της.
Η κίνηση αυτή χαιρετίστηκε από διαδηλωτές που τον είδαν ως τον νέο πρωθυπουργό της χώρας, όμως η πραγματικότητα ήταν πιο σύνθετη. Ο Σαχ σύντομα αποσύρθηκε από τις κρίσιμες συνομιλίες μεταξύ στρατού και διαδηλωτών, αφήνοντας χώρο να αναλάβουν άλλες πολιτικές φιγούρες, όπως η πρώην πρόεδρος του Ανωτάτου Δικαστηρίου Σουσίλα Κάρκι.
Το «Μεγάλο Νεπάλ» στηρίζεται στην αλυτρωτική θεωρία ότι τα ιστορικά σύνορα του Νεπάλ εκτείνονταν πολύ πέρα από τα σημερινά. Στα τέλη του 18ου και στις αρχές του 19ου αιώνα, το Βασίλειο Γκόρκα έλεγχε μια αχανή επικράτεια που εκτεινόταν από τον ποταμό Σούτλετζ μέχρι τον ποταμό Τίστα.
Οι περιοχές αυτές περιλάμβαναν τμήματα των σημερινών ινδικών πολιτειών Ουταρακάντ, Χιματσάλ Πραντές, Ουτάρ Πραντές, Μπιχάρ, Δυτικής Βεγγάλης και ακόμη και τμήματα του σημερινού Μπαγκλαντές. Όλα όμως άλλαξαν με την Αγγλο-νεπαλέζικη σύγκρουση και τη Συνθήκη της Σουγκαούλι του 1816, η οποία καθόρισε τα σύνορα όπως περίπου τα γνωρίζουμε σήμερα, περιορίζοντας δραστικά τις εδαφικές φιλοδοξίες του Νεπάλ.
Στη σύγχρονη εποχή, οργανώσεις όπως το Εθνικιστικό Μέτωπο του Μεγάλου Νεπάλ (GNNF) κρατούν ζωντανή την ατζέντα του «Μεγάλου Νεπάλ», απαιτώντας την «επιστροφή» αυτών των εδαφών. Παρά τη ρητορική τους, το κίνημα παραμένει στο περιθώριο της πολιτικής σκηνής. Πολλοί ηγέτες το χαρακτηρίζουν «προϊόν ασταθών μυαλών» και το θεωρούν νοσταλγικό λείψανο μιας άλλης εποχής, αδύνατο να εφαρμοστεί στον σημερινό γεωπολιτικό χάρτη.
Παρ’ όλα αυτά, η συμβολική του δύναμη είναι τεράστια: κάθε φορά που εμφανίζεται ένας τέτοιος χάρτης, αναζωπυρώνει τον εθνικισμό, προκαλεί τριγμούς στις σχέσεις με την Ινδία και φέρνει στο επίκεντρο το ζήτημα της ταυτότητας του Νεπάλ.
Το μεγάλο ερώτημα είναι αν το «Μεγάλο Νεπάλ» μπορεί ποτέ να γίνει κάτι περισσότερο από μια ιδέα που τροφοδοτεί την πολιτική φαντασία. Με τα διεθνή σύνορα να είναι κατοχυρωμένα, με τη διεθνή κοινότητα να στηρίζει την εδαφική ακεραιότητα και με τον Νεπάλ να εξαρτάται από ισχυρές γειτονικές δυνάμεις, η απάντηση είναι μάλλον αρνητική.
Ωστόσο, η δύναμη των συμβόλων δεν πρέπει να υποτιμάται: ένας χάρτης μπορεί να φέρει πιο κοντά ή να χωρίσει για πάντα έθνη.